Đề xuất thu phí xe xăng dầu vào trung tâm đô thị lớn

Tại Diễn đàn “Năng lượng xanh - Thành phố sạch” vừa diễn ra, các chuyên gia và nhà quản lý đã thảo luận về những giải pháp cấp bách nhằm thúc đẩy quá trình chuyển dịch sang năng lượng sạch, hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050. Trong đó, hai đề xuất quan trọng liên quan trực tiếp đến phương tiện giao thông đã được đưa ra: thu phí xe dùng nhiên liệu hóa thạch vào trung tâm và áp dụng quy chuẩn khí thải mới cho xe máy.

Đề xuất thu phí xe xăng dầu và xe ngoại tỉnh vào trung tâm

Nhằm giải quyết vấn đề ô nhiễm không khí và ùn tắc giao thông nghiêm trọng tại các đô thị lớn, ông Lê Văn Đạt, Phó Giám đốc Học viện Chiến lược (Bộ Xây dựng), đã đưa ra đề xuất nghiên cứu tổ chức thu phí vào khu vực trung tâm thành phố (ví dụ như khu vực Vành đai 1, Vành đai 2).

Các đối tượng được đề xuất áp dụng thu phí bao gồm:

- Các phương tiện kinh doanh vận tải sử dụng nhiên liệu hóa thạch.

- Các phương tiện kinh doanh vận tải có biển kiểm soát đăng ký ở địa phương khác (xe ngoại tỉnh) hoạt động trên địa bàn.

Mục tiêu của chính sách này là hạn chế phương tiện sử dụng nhiên liệu hóa thạch, giảm ô nhiễm, đồng thời tạo động lực thúc đẩy người dân và doanh nghiệp chuyển đổi sang các phương thức giao thông xanh.

Lợi ích và thách thức khi áp dụng thu phí xe xăng dầu vào trung tâm

Đề xuất này được xem là một bước đi tất yếu trong chiến lược phát triển giao thông bền vững, phù hợp với xu hướng của nhiều thành phố lớn trên thế giới như Singapore, London hay Stockholm. Việc áp dụng thu phí điện tử đã được chứng minh là giúp giảm rõ rệt lượng xe lưu thông, cải thiện chất lượng không khí và tăng hiệu suất giao thông. Nguồn thu từ phí có thể được tái đầu tư để phát triển hạ tầng xanh và giao thông công cộng.

Tuy nhiên, rào cản lớn nhất chính là tâm lý người dân và năng lực thực thi. Để chính sách này khả thi, cần phải triển khai song song với các biện pháp hỗ trợ như:

- Tăng cường năng lực và chất lượng của hệ thống giao thông công cộng (xe buýt, metro).

- Khuyến khích các mô hình xe điện, xe đạp chia sẻ.

- Xác định rõ khu vực thu phí và các đối tượng được miễn giảm (như xe công vụ, cư dân sống trong khu vực trung tâm...).

- Đảm bảo công nghệ quản lý và sự minh bạch tài chính trong việc thu-chi.

Lộ trình kiểm soát khí thải xe máy mới từ 2027

Song song với đề xuất trên, Cục Môi trường (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cũng công bố lộ trình áp dụng quy chuẩn khí thải đối với mô tô, xe máy, vốn là nguồn phát thải lớn tại các đô thị. Lộ trình dự kiến như sau:

- Từ 1/7/2027: Áp dụng tại Hà Nội và TP.HCM.

- Từ 1/7/2028: Mở rộng ra Hải Phòng, Đà Nẵng, Cần Thơ, Huế.

- Từ 1/7/2030: Áp dụng cho các tỉnh, thành còn lại.

Thách thức lớn về hạ tầng kiểm định và dữ liệu

Theo ông Trương Mạnh Tuấn (Cục Môi trường), thách thức lớn nhất khi áp dụng quy chuẩn khí thải cho xe máy là khả năng triển khai thực tế.

- Về hạ tầng: Việt Nam cần tới 400-500 điểm kiểm định trên toàn quốc, trong khi thời gian chuẩn bị cho hai đô thị lớn nhất chỉ còn khoảng 18 tháng. Giai đoạn đầu sẽ ưu tiên tuyên truyền và thử nghiệm với chi phí kiểm định thấp.

- Về dữ liệu: Một khó khăn khác là việc thiếu dữ liệu phương tiện. Cơ quan quản lý hiện chỉ có số liệu đăng ký ban đầu, chưa thống kê được số lượng xe thực tế đã ngừng sử dụng. Do đó, việc số hóa quản lý phương tiện được xem là điều kiện tiên quyết để triển khai hiệu quả.

Xem thêm:

Từ 1/1/2026: Phạt đến 1 triệu nếu chở trẻ em trên ô tô không dùng ghế an toàn

Che biển số tránh phạt nguội: Cục CSGT đề xuất tăng nặng mức phạt