Kẹt phanh tay tang trống: Hướng dẫn tự xử lý và cách phòng ngừa hiệu quả

Hiện tượng kẹt phanh tay, đặc biệt là với loại phanh tang trống phía sau, là một phiền phức khá phổ biến mà nhiều anh em tài xế chúng ta gặp phải, nhất là sau khi đậu xe qua đêm trong điều kiện ẩm ướt (đi mưa về, vừa rửa xe xong). Sáng ra hí hửng tính đi làm, vào số D mà xe cứ ì ra, bánh sau cứng ngắc, đúng là bực mình! Bài viết này sẽ hướng dẫn anh em chi tiết cách tự xử lý tại nhà và quan trọng hơn là các biện pháp phòng ngừa hiệu quả.

Tại sao phanh tay tang trống lại dễ bị kẹt khi ẩm ướt?

Để hiểu cách xử lý, trước tiên anh em cần biết tại sao nó lại bị kẹt. Hệ thống phanh tay của chúng ta, dù là loại kéo tay hay đạp chân, khi hoạt động sẽ ép chặt guốc phanh (có má phanh) vào mặt trong của tang trống (cái bát úp bên ngoài).

Khi anh em đi mưa hoặc rửa xe, nước và hơi ẩm sẽ len lỏi vào khu vực này. Nếu anh em kéo phanh tay và để xe như vậy qua đêm, bề mặt ẩm ướt của má phanh sẽ tiếp xúc liên tục với bề mặt kim loại của tang trống. Chỉ cần một chút oxy hóa (rỉ sét nhẹ) hoặc đơn giản là lực hút bề mặt do lớp nước mỏng bị kẹt lại cũng đủ làm chúng "hít" chặt vào nhau. Sáng hôm sau, dù anh em đã nhả phanh tay trong cabin, lực lò xo bên trong cụm phanh không đủ mạnh để kéo bung hai bề mặt đang dính chặt này ra.

Hướng dẫn tự xử lý kẹt phanh tay tại nhà

1. Chuẩn bị an toàn

Trước khi đụng tay vào xe, anh em phải đảm bảo an toàn tuyệt đối cho mình đã: 

- Chọn vị trí đậu xe: Tìm chỗ nào bằng phẳng, nền cứng cáp. Tuyệt đối không làm trên dốc nha anh em, nguy hiểm lắm.

- Chèn bánh xe: Đây là bước cực kỳ quan trọng. Anh em phải dùng cục chèn chuyên dụng hoặc ít nhất là viên gạch, khúc gỗ lớn để chèn thật chắc bánh xe nằm chéo góc với bánh xe mà anh em sắp tháo. Ví dụ, nếu anh em định xử lý bánh sau bên trái, thì phải chèn bánh trước bên phải (cả phía trước và phía sau lốp). Việc này để đảm bảo xe không bị trôi tới trôi lui khi anh em tháo bánh và thao tác.

- Nhả phanh tay: Anh em phải nhả hoàn toàn phanh tay trong cabin.

- Về số N (Neutral): Đưa cần số về N (số mo). Việc này giúp bánh xe có thể quay tự do khi anh em kiểm tra xem phanh đã nhả hay chưa (đặc biệt quan trọng với xe dẫn động cầu sau, vì cầu sau sẽ không bị khóa bởi hộp số P).

2. Các bước thực hiện

Chuẩn bị xong phần an toàn rồi thì mình bắt tay vào việc thôi:

Bước 1: Nới lỏng ốc bánh xe: Anh em dùng tuýp mở ốc theo xe, lắp vào từng con ốc và vặn ngược chiều kim đồng hồ khoảng nửa vòng đến một vòng. Nhớ là chỉ nới lỏng thôi nha, chưa tháo hẳn ra đâu. Làm lúc này bánh xe còn nằm trên mặt đất sẽ có lực giữ, dễ vặn hơn nhiều so với khi đã kích xe lên.

Bước 2: Kích xe lên: Anh em xem trong sách hướng dẫn sử dụng xe để biết chính xác vị trí đặt con đội trên khung gầm (thường có đánh dấu). Đặt con đội vào đúng vị trí đó và từ từ kích xe lên cho đến khi bánh xe nhấc hoàn toàn khỏi mặt đất, đủ khoảng trống để anh em tháo bánh ra.

Bước 3: Tháo bánh xe: Sau khi xe đã được kích lên vững vàng, anh em dùng tay vặn hết các ốc đã nới lỏng khi nãy ra và nhấc bánh xe ra ngoài. Để gọn bánh xe dưới gầm xe gần vị trí kích để phòng hờ con đội có vấn đề gì thì xe cũng không bị sập gầm xuống đất.

Bước 4: Xử lý kẹt phanh: Giờ anh em sẽ thấy cái tang trống tròn tròn úp vào cụm phanh. Anh em lấy một chiếc búa (tốt nhất là búa cao su, không thì búa sắt cũng được nhưng gõ nhẹ nhàng hơn chút), gõ đều và mạnh vào xung quanh bề mặt tang trống. Gõ vào nhiều vị trí khác nhau nhé, mục đích là tạo ra rung động cơ học mạnh để làm bung cái má phanh đang bị dính chặt bên trong ra.

Bước 5: Kiểm tra: Sau vài lượt gõ, anh em thử dùng hai tay xoay cái tang trống. Nếu nó xoay được (ban đầu có thể hơi sượng một chút do ma sát bình thường, nhưng xoay được là được), vậy là má phanh đã nhả rồi đó. Nếu nó vẫn cứng ngắc, anh em đừng nản, tiếp tục gõ mạnh hơn và đều hơn vào nhiều vị trí xung quanh tang trống, vừa gõ vừa thử xoay, cho đến khi nào nó chịu nhúc nhích thì thôi.

Bước 6: Lắp lại bánh xe: Đặt bánh xe vào đúng các bu lông, dùng tay vặn các ốc vào cho hết ren.

Bước 7: Hạ kích và siết ốc: Hạ từ từ con đội xuống cho bánh xe chạm đất hoàn toàn. Bây giờ mới dùng tuýp siết chặt các ốc lại. Anh em nhớ siết theo thứ tự hình ngôi sao (siết con ốc này rồi đến con ốc đối diện) để đảm bảo lực siết đều và bánh xe được ép phẳng vào moay-ơ. Siết vừa đủ lực thôi nhé, đừng cố siết "chết" quá kẻo gãy bu lông.

Bước 8: Hoàn thành: Dọn dẹp dụng cụ, lấy cục chèn bánh xe ra. Nếu bánh bên kia cũng bị kẹt thì anh em lặp lại quy trình tương tự.

Các biện pháp phòng ngừa kẹt phanh tay hiệu quả

Tự xử lý được là tốt rồi, nhưng phòng bệnh vẫn hơn chữa bệnh đúng không anh em? Để hạn chế tối đa tình trạng phiền phức này, anh em có thể áp dụng mấy mẹo sau:

- Hạn chế kéo phanh tay khi không thực sự cần thiết: Như Ad đã chia sẻ ở bài trước, nếu anh em đậu xe ở nơi hoàn toàn bằng phẳng sau khi đi mưa hoặc rửa xe, anh em có thể chỉ cần về P (với xe số tự động) là đủ an toàn rồi. Hộp số P có cơ cấu khóa bánh xe dẫn động, đủ sức giữ xe đứng yên trên mặt phẳng. Bỏ qua bước kéo phanh tay lúc này sẽ loại bỏ nguy cơ má phanh ẩm bị ép dính vào tang trống.

- Chủ động làm khô phanh trước khi đậu xe: Đây là cách hiệu quả và an toàn nhất. Sau khi anh em đi qua đoạn đường ngập nước, trời mưa hoặc sau khi rửa xe, hãy cố gắng chạy thêm một quãng đường ngắn (vài trăm mét đến 1km là được). Trên đoạn đường đó, anh em thực hiện thao tác rà phanh nhẹ nhàng và liên tục vài lần. Ma sát giữa má phanh và tang trống/đĩa phanh sẽ sinh ra nhiệt lượng, giúp làm bốc hơi nước và làm khô đáng kể các bề mặt này. Phanh khô ráo rồi thì đậu xe qua đêm cũng yên tâm hơn nhiều.

- Bảo dưỡng hệ thống phanh định kỳ: Việc này không chỉ giúp phanh hoạt động an toàn mà còn giảm nguy cơ bị kẹt. Khi đi bảo dưỡng, anh em nên yêu cầu kỹ thuật viên kiểm tra, vệ sinh sạch sẽ bụi bẩn, đất cát bám trong cụm phanh tang trống, kiểm tra và bôi mỡ các chốt, lò xo của cơ cấu phanh tay. Các chi tiết sạch sẽ, được bôi trơn sẽ hoạt động trơn tru hơn, ít bị rỉ sét và kẹt dính.

Lưu ý quan trọng

Phương pháp gõ tang trống này chủ yếu hiệu quả với phanh tang trống thôi nha anh em. Phanh đĩa phía sau nếu bị kẹt thường do nguyên nhân khác (như kẹt piston phanh) và cần xử lý phức tạp hơn.

An toàn là trên hết! Anh em phải luôn đảm bảo các bước chèn bánh, đặt kích đúng vị trí trước khi thao tác.

Nếu anh em đã thử gõ mạnh mà phanh vẫn không nhả, hoặc không tự tin thực hiện, đừng cố quá! Hãy gọi cứu hộ hoặc thợ sửa chữa chuyên nghiệp để đảm bảo an toàn.

Việc hiểu rõ nguyên nhân và cách phòng ngừa sẽ giúp anh em tránh được những phiền phức không đáng có do kẹt phanh tay gây ra, đặc biệt trong mùa mưa ẩm ướt này. Chúc anh em lái xe an toàn!

Xem thêm:

Đậu xe trời mưa hoặc sau khi rửa xe: Có nên kéo phanh tay?

Động cơ quá nhiệt: Nguyên nhân và hướng dẫn xử lý chi tiết