Giải mã 'ma trận' tên gọi các hệ thống trên xe hơi (P.2)

Theo xu hướng phát triển chung của khoa học - công nghệ thì những chiếc xe hơi cũng ngày càng trở nên phức tạp và tinh vi hơn, với rất nhiều hệ thống cơ khí, điện tử được bổ sung để tăng khả năng vận hành, độ an toàn cũng như sự thoải mái cho hành khách. Bên cạnh đó, các hãng xe, vì lí do marketing, đôi lúc lại dùng những tên gọi khác nhau cho cùng một hệ thống. Vì vậy, khách hàng khi chọn mua xe có thể phải đối mặt với một rừng những tên gọi cho các hệ thống trong xe.

Trong loạt bài này, chúng tôi sẽ giúp hệ thống hóa tên gọi các hệ thống, cũng như giải thích bản chất và cơ chế vận hành của chúng.

[Phần 1] [Phần 2]

Phần 2 - Hệ thống kiểm soát sức kéo (Traction Control)

Traction Control cũng có nhiều tên gọi khác nhau, như hệ thống kiểm soát sức kéo, kiểm soát độ bám đường, hay hệ thống chống trượt. Tác dụng chính của nó là ngăn hiện tượng một hay nhiều bánh xe ở (các) trục dẫn động bị mất độ bám (bánh xe bị trượt). Tình trạng này có thể xảy ra đối với xe đang off-road khi bánh xe bị nhấc lên khỏi mặt đất, hay bị rơi vào vũng bùn. Đối với xe đang di chuyển trên đường nhựa, tình trạng này thường xảy ra trên bề mặt trơn trượt như băng hay tuyết.

Khi đó, xe sẽ không thể di chuyển do lực kéo từ động cơ cho trục bánh đó bị dồn sang bánh mất sức bám, trong lúc bánh còn duy trì độ bám với mặt đất sẽ không nhận được sức kéo. Hệ thống kiểm soát sức kéo sẽ can thiệp bằng cách áp dụng lực phanh vào bánh đang bị trượt để tạo "sức bám" trên bánh đó, giúp dồn lực kéo qua bánh còn lại và đẩy xe tiến lên. Khi bánh xe bị trượt trên bề mặt trơn trên đường, hệ thống này cũng có thể can thiệp thông qua việc cắt giảm công suất động cơ. 

Phân biệt Traction Control và ESC

Trong phần 1 chúng ta đã tìm hiểu về ESC (hệ thống cân bằng điện tử). Đây là 2 hệ thống dễ gây nhầm lẫn vì đều có thể được gọi là "hệ thống chống trượt". Ngoài ra, nguyên tắc vận hành của chúng cũng tương đối giống nhau, cùng dựa vào việc áp dụng lực phanh có chọn lọc cho các bánh xe và cắt giảm công suất động cơ. Trên thực tế, Traction Control và ESC tuy có liên quan nhưng là 2 hệ thống khác nhau.

Traction Control là một phần của ESC. Nói cách khác, những xe có ESC thì sẽ có Traction Control, nhưng ngược lại, xe được trang bị Traction Control chưa hẳn đã có ESC. Traction Control chỉ can thiệp vào hiện tượng trượt bánh ở trục dẫn động chứ không trực tiếp tác động vào hướng di chuyển của xe như ESC. Đây cũng là nguồn gốc của sự nhầm lẫn giữa 2 hệ thống. Khi nói đến tác dụng "chống trượt" của Traction Control thì đó là chống trượt bánh, còn đối với ESC thì đó là hiện tượng trượt ngang của (1 phần) thân xe. Traction Control chỉ xử lý dữ liệu từ các cảm biến ở bánh xe, còn ESC sẽ thu nhận thêm dữ liệu từ góc đánh lái của vô lăng. 

Nếu bạn vào cua với tốc độ cao, hay phải đánh lái đột ngột để tránh chướng ngại vật thì bản thân Traction Control không có tác dụng. Thay vào đó, hệ thống ABS (chống bó cứng phanh) sẽ giúp bạn giảm tốc độ và đồng thời vẫn có thể kiểm soát xe, và ESC giúp xe di chuyển theo đúng hướng mà bạn mong muốn. 

Những xe được trang bị ESC thường sẽ có nút tắt chức năng này, với ký hiệu "ESC OFF" hoặc biểu tượng một chiếc xe đang bị trượt ngang. Khi bấm nút này, ESC sẽ (tạm thời) được vô hiệu hóa, nhưng Traction Control có thể vẫn còn hoạt động, đặc biệt là với những xe 4WD. Bản thân việc tắt ESC cũng khác nhau tùy theo từng mẫu xe. Một số xe cho phép tắt hoàn toàn. Một số khác sẽ tự kích hoạt ESC khi nhận thấy có tình huống nguy hiểm. 

Riêng với những xe 4WD, như xe bán tải, Traction Control thường nằm trong các hệ thống hỗ trợ khả năng off-road. Và khi đó chúng có thể được gọi bằng những cái tên khác nhau tùy theo nhà sản xuất. Như Nissan gọi là ABLS (Active Brake Limited Slip). Hệ thống hoạt động dựa trên nguyên tắc tương tự như Traction Control. 

Bài viết liên quan:

Tìm hiểu về hệ thống treo trên ô tô
Các thuật ngữ ô tô thông dụng

Cách sử dụng hệ thống điều khiển hành trình - Cruise Control